Για πολλούς, ο Φιλάρετος δεν ήταν απλώς ένας εκκλησιαστικός ηγέτης, αλλά ο «αρχιτέκτονας» ενός ολόκληρου σχισματικού οικοδομήματος…
Ο θάνατος του Φιλάρετου, της εμβληματικής και βαθιά αμφιλεγόμενης μορφής που σφράγισε για δεκαετίες τον εκκλησιαστικό χάρτη της Ουκρανίας, δεν αφήνει πίσω του απλώς ένα κενό εξουσίας - αφήνει μια επικίνδυνη εκκρεμότητα που απειλεί να αναζωπυρώσει παλιές συγκρούσεις και να ανοίξει νέες πληγές.
Ο άλλοτε ισχυρός Πατριάρχης της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (Πατριαρχείο Μόσχα, UOC-KP), κατά κόσμον Mykhailo Denysenko, απεβίωσε σε ηλικία 97 ετών, κλείνοντας ένα κεφάλαιο που ταυτίστηκε με το σχίσμα, τις προσωπικές φιλοδοξίες και τη διαρκή αντιπαράθεση με τη Μόσχα, αλλά και με εσωτερικούς αντιπάλους.
Για πολλούς, ο Φιλάρετος δεν ήταν απλώς ένας εκκλησιαστικός ηγέτης, αλλά ο «αρχιτέκτονας» ενός ολόκληρου σχισματικού οικοδομήματος.
Από το 1966 έως το 1992, κατείχε καίριες θέσεις στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, φτάνοντας μέχρι και τον ρόλο του τοποτηρητή μετά τον θάνατο του Ποιμένος το 1990.
Ωστόσο, η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης σηματοδότησε και τη δική του ρήξη με τη Μόσχα - μια ρήξη που έμελλε να αλλάξει για πάντα το εκκλησιαστικό τοπίο.
Η δημιουργία της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και το ανάθεμα που του επιβλήθηκε το 1997 από τη Ρωσική Εκκλησία αποτέλεσαν την κορύφωση μιας σύγκρουσης με έντονα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά.
Παρά την άρση του αναθέματος το 2018 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, στο πλαίσιο της ίδρυσης της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (Ουκρανική Εξαρχία, OCU), η «συμφιλίωση» αποδείχθηκε εύθραυστη.
Ο Φιλάρετος, αν και αρχικά αποδέχθηκε έναν τιμητικό ρόλο παραχωρώντας τα πρωτεία στον Επιφάνιο, δεν άργησε να επανέλθει δυναμικά, ανασυστήνοντας την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία και συγκρουόμενος εκ νέου με την ηγεσία της Ουκρανικής Εξαρχίας.
Η σύγκρουση αυτή οδήγησε σε κυρώσεις και βαθύτερο διχασμό, επιβεβαιώνοντας ότι το εκκλησιαστικό ζήτημα στην Ουκρανία παρέμενε άλυτο και εκρηκτικό.
Σήμερα, με τον θάνατό του, το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο θολό και επικίνδυνο.
Η UOC-KP, μια δομή που στηριζόταν σχεδόν αποκλειστικά στο προσωπικό κύρος και τη χαρισματική επιρροή του Φιλαρέτου, βρίσκεται πλέον ακέφαλη.
Οι λιγοστοί επίσκοποι και οι κοινότητες που του παρέμειναν πιστές —κυρίως στη διασπορά, στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη— καλούνται να αποφασίσουν την επόμενη ημέρα.
Οι ενδείξεις συγκλίνουν σε ένα σενάριο μαζικής μετακίνησης προς την OCU.
Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη κάθε άλλο παρά εγγυάται σταθερότητα.
Αντιθέτως, ενδέχεται να παγιώσει το σχισματικό καθεστώς, ενισχύοντας τις εσωτερικές αντιφάσεις και καθιστώντας τις προοπτικές πραγματικής ενότητας ακόμη πιο μακρινές.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα καλύψει το κενό του Φιλαρέτου, αλλά αν η απουσία του θα λειτουργήσει ως καταλύτης για συμφιλίωση ή ως πυροκροτητής νέων συγκρούσεων.
Σε ένα ήδη εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον, η εκκλησιαστική αστάθεια στην Ουκρανία απειλεί να εξελιχθεί σε έναν ακόμη παράγοντα αποσταθεροποίησης με απρόβλεπτες συνέπειες.
www.bankingnews.gr
Ο άλλοτε ισχυρός Πατριάρχης της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας (Πατριαρχείο Μόσχα, UOC-KP), κατά κόσμον Mykhailo Denysenko, απεβίωσε σε ηλικία 97 ετών, κλείνοντας ένα κεφάλαιο που ταυτίστηκε με το σχίσμα, τις προσωπικές φιλοδοξίες και τη διαρκή αντιπαράθεση με τη Μόσχα, αλλά και με εσωτερικούς αντιπάλους.
Για πολλούς, ο Φιλάρετος δεν ήταν απλώς ένας εκκλησιαστικός ηγέτης, αλλά ο «αρχιτέκτονας» ενός ολόκληρου σχισματικού οικοδομήματος.
Από το 1966 έως το 1992, κατείχε καίριες θέσεις στη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία, φτάνοντας μέχρι και τον ρόλο του τοποτηρητή μετά τον θάνατο του Ποιμένος το 1990.
Ωστόσο, η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης σηματοδότησε και τη δική του ρήξη με τη Μόσχα - μια ρήξη που έμελλε να αλλάξει για πάντα το εκκλησιαστικό τοπίο.
Η δημιουργία της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και το ανάθεμα που του επιβλήθηκε το 1997 από τη Ρωσική Εκκλησία αποτέλεσαν την κορύφωση μιας σύγκρουσης με έντονα γεωπολιτικά χαρακτηριστικά.
Παρά την άρση του αναθέματος το 2018 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, στο πλαίσιο της ίδρυσης της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας (Ουκρανική Εξαρχία, OCU), η «συμφιλίωση» αποδείχθηκε εύθραυστη.
Ο Φιλάρετος, αν και αρχικά αποδέχθηκε έναν τιμητικό ρόλο παραχωρώντας τα πρωτεία στον Επιφάνιο, δεν άργησε να επανέλθει δυναμικά, ανασυστήνοντας την Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία και συγκρουόμενος εκ νέου με την ηγεσία της Ουκρανικής Εξαρχίας.
Η σύγκρουση αυτή οδήγησε σε κυρώσεις και βαθύτερο διχασμό, επιβεβαιώνοντας ότι το εκκλησιαστικό ζήτημα στην Ουκρανία παρέμενε άλυτο και εκρηκτικό.
Σήμερα, με τον θάνατό του, το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο θολό και επικίνδυνο.
Η UOC-KP, μια δομή που στηριζόταν σχεδόν αποκλειστικά στο προσωπικό κύρος και τη χαρισματική επιρροή του Φιλαρέτου, βρίσκεται πλέον ακέφαλη.
Οι λιγοστοί επίσκοποι και οι κοινότητες που του παρέμειναν πιστές —κυρίως στη διασπορά, στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη— καλούνται να αποφασίσουν την επόμενη ημέρα.
Οι ενδείξεις συγκλίνουν σε ένα σενάριο μαζικής μετακίνησης προς την OCU.
Ωστόσο, αυτή η εξέλιξη κάθε άλλο παρά εγγυάται σταθερότητα.
Αντιθέτως, ενδέχεται να παγιώσει το σχισματικό καθεστώς, ενισχύοντας τις εσωτερικές αντιφάσεις και καθιστώντας τις προοπτικές πραγματικής ενότητας ακόμη πιο μακρινές.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο ποιος θα καλύψει το κενό του Φιλαρέτου, αλλά αν η απουσία του θα λειτουργήσει ως καταλύτης για συμφιλίωση ή ως πυροκροτητής νέων συγκρούσεων.
Σε ένα ήδη εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον, η εκκλησιαστική αστάθεια στην Ουκρανία απειλεί να εξελιχθεί σε έναν ακόμη παράγοντα αποσταθεροποίησης με απρόβλεπτες συνέπειες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών